İYS Nedir? E-Ticaret Siteleri için Mesaj İzni Rehberi

Kampanya SMS'iniz hazır, müşteri listeniz binlerce kişi; gönder düğmesine basmadan önce aklınıza tek bir soru takılıyor: Bu kişilere mesaj atmaya iznim var mı? Bu sorunun Türkiye'deki resmi cevabının adresi İYS. Bu içerikte "İYS nedir?" sorusunu cevaplıyor, e-ticaret sitelerinin hangi yükümlülükleri bulunduğunu ve onay almaktan ret bildirimine kadar her adımı ilgili mevzuat maddeleriyle birlikte ele alıyoruz.

İYS Nedir?#

İYS (İleti Yönetim Sistemi), Türkiye'de ticari elektronik ileti onaylarının alınmasına, alıcıların reddetme hakkını kullanmasına ve şikâyet süreçlerinin yönetilmesine imkân tanıyan resmi sistemdir. İşletmeler müşterilerinden aldıkları SMS, arama ve e-posta izinlerini bu sisteme kaydeder; vatandaşlar da hangi markaya izin verdiklerini buradan görüp izinlerini geri çekebilir.

Sistemin yasal dayanağı iki metindir. 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 11. maddesi, Bakanlığa onayların alınmasına ve reddetme hakkının kullanılmasına imkân tanıyan bir elektronik sistem kurma yetkisi verir ve bu sisteme aktarılmayan onayların geçersiz sayılacağını söyler. Ayrıntılar ise Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik'te ve İYS'yi yönetmeliğe ekleyen 4 Ocak 2020 tarihli değişiklikte düzenlenmiştir. İşletme kaydı iys.org.tr üzerinden yapılır.

Ticari Elektronik İleti Nedir?#

Ticari elektronik ileti, telefon, çağrı merkezi, faks, otomatik arama, e-posta ve kısa mesaj gibi araçlarla elektronik ortamda ticari amaçla gönderilen veri, ses ve görüntü içerikli iletidir. Bu tanım Kanun'un 2. maddesinde yer alır ve araçlar "gibi" ifadesiyle sayıldığı için liste örnek niteliğindedir.

Yönetmeliğin 5. maddesi, hangi iletilerin onay gerektirdiğini amacına göre tarif eder: mal ve hizmetleri tanıtmak, pazarlamak, işletmeyi tanıtmak ya da kutlama ve temenni gibi içeriklerle tanınırlığı artırmak amacıyla gönderilen iletiler. Yani yalnızca indirim duyurusu değil, bayram kutlaması ve doğum günü mesajı da onay gerektiren iletiler arasındadır.

Hangi Mesajlar İçin İYS Onayı Gerekmez?#

Sipariş, teslimat, tahsilat ve üyelik gibi devam eden bir ilişkiye dair bildirimler için önceden onay gerekmez; ancak bu bildirimler hiçbir ürünü veya hizmeti tanıtamaz. Yönetmeliğin 6. maddesi istisnaları şöyle sıralar:

Tablonun en kritik satırı bilgilendirme mesajlarıdır. Yönetmelik bu bildirimlerde "herhangi bir mal veya hizmet özendirilemez veya bunların tanıtımı yapılamaz" der. Kargo bildiriminin altına bir kampanya eklendiği anda ileti onay gerektiren bir ticari iletiye dönüşür. 2020 değişikliğiyle bu istisnai iletiler için İYS üzerinden kontrol yapılmayacağı da hükme bağlanmıştır.

E-Ticaret Siteleri İYS'ye Nasıl Uyum Sağlar?#

E-ticaret siteleri İYS'ye kaydolarak, onayı doğru biçimde alıp üç iş günü içinde sisteme yükleyerek, ret bildirimlerini işleyerek ve ticari iletilerin içeriğini yönetmeliğe uygun hazırlayarak uyum sağlar. Adımlar şunlardır:

1. İYS'ye Kaydolun#

Yönetmeliğin 5. maddesine göre ticari elektronik ileti göndermek isteyen gerçek ve tüzel kişiler İYS'ye kaydolur ve İYS'de onayı bulunmayan alıcılara ticari ileti gönderemez. Kayıt iys.org.tr üzerinden yapılır; kayıt sırasında her hizmet sağlayıcıya ve markasına ayrı bir İYS numarası atanır.

2. Onayı Yönetmeliğe Uygun Alın#

Yönetmeliğin 7. maddesi onayın nasıl alınacağını ayrıntılı düzenler:

• Onayda alıcının olumlu irade beyanı, adı soyadı ve elektronik iletişim adresi yer alır.
• Onay metninde kabul seçeneği önceden seçilmiş olamaz.
• Alıcıya ticari ileti gönderilerek onay istenemez; yani "izin verir misiniz?" diye kampanya SMS'i atılamaz.
• Onay bir satış ya da üyelik sözleşmesinin içinde alınıyorsa, sözleşmenin sonunda, "ticari elektronik ileti" başlığı altında ve reddetme imkânı tanınarak alınır.
• Hizmet sağlayıcı, ürün veya hizmetin satışını onay vermeye bağlayamaz.
• Onay elektronik ortamda alındıysa, onayın alındığı bilgisi reddetme imkânı da tanınarak 24 saat içinde alıcıya iletilir; İYS üzerinden alınan onaylar bu kuralın dışındadır.

3. Onayları Üç İş Günü İçinde İYS'ye Yükleyin#

İYS dışında, örneğin sitenizdeki ödeme sayfasında alınan onaylar üç iş günü içinde İYS'ye kaydedilir; kaydedilmeyen onaylar geçersiz kabul edilir. İYS dışında alınan onaylarda onayın alındığını ispat yükü de hizmet sağlayıcıdadır. Bu yüzden onayın hangi tarihte, hangi sayfada ve hangi metinle alındığını saklayın.

4. Ret Bildirimlerini İşleyin#

Alıcı, Kanun'un 8. maddesine göre ticari iletileri dilediği zaman ve gerekçe göstermeden reddedebilir. Yönetmeliğe göre:

• Ticari iletide, ret bildirimi için müşteri hizmetleri numarası, kısa mesaj numarası ya da yalnızca rete ayrılmış bir URL gibi erişilebilir bir adres verilir.
• Ret bildirimi, iletinin gönderildiği kanaldan kolay ve ücretsiz yapılabilmelidir.
• Size iletilen ret bildirimleri üç iş günü içinde İYS'ye bildirilir.
• Alıcı reddetme hakkını İYS üzerinden de kullanabilir; vatandaşlar bunun için İYS vatandaş uygulamasını kullanır.

5. Ticari İletinin İçeriğini Doğru Hazırlayın#

Yönetmeliğin 8. maddesine göre ticari iletide şu bilgiler bulunur:

• Tacirler için ticaret unvanı ve MERSİS numarası; esnaflar için adı soyadı ile T.C. kimlik veya vergi numarası
• Ulaşılabilir en az bir iletişim bilgisi (telefon, e-posta gibi)
• İletinin niteliği içerikten açıkça anlaşılmıyorsa "tanıtım", "kampanya" gibi belirleyici bir ibare
• İndirim veya hediye gibi bir promosyon varsa bunun açıkça belirtilmesi

6. Kayıtları Saklayın#

Onay kayıtları, onayın geçerliliğinin sona erdiği tarihten itibaren; ticari iletilere ilişkin diğer kayıtlar ise kayıt tarihinden itibaren üç yıl saklanır. Şikâyet durumunda ispat yükümlülüğü hizmet sağlayıcıya ve aracı hizmet sağlayıcıya aittir.

Hazır Onay Metni Örneği#

Aşağıdaki metin, ödeme veya üyelik sayfasında kullanılabilecek bir örnektir (üyelik, bülten ve stok bildirimi formları için ayrı örnekleri onay metni rehberimizde bulabilirsiniz); markanızın gönderdiği kanallara ve içerik türlerine göre uyarlayın ve hukuk danışmanınızla gözden geçirin. Kutunun işaretsiz gelmesi gerektiğini unutmayın.

☐ {ticaret_unvani} tarafından kampanya, indirim, yeni ürün ve sepet hatırlatmaları hakkında SMS, e-posta ve WhatsApp yoluyla ticari elektronik ileti almak istiyorum. Bu izni dilediğim zaman, ücretsiz olarak geri alabileceğimi biliyorum.

Bu metinde dört unsur var: kimin göndereceği, hangi konularda, hangi kanallardan ve izin nasıl geri alınır. Yönetmeliğin 8. maddesi iletinin içeriğinin alınan onaya uygun olmasını istediği için, onay metninde saymadığınız bir kanal ya da içerik türü için o onaya dayanamazsınız. Kişisel verilerin işlenmesine ilişkin aydınlatma ise ayrı bir yükümlülüktür (KVKK ve WhatsApp pazarlama rehberimize bakabilirsiniz); bizim aydınlatma metnimizi KVKK sayfasında görebilirsiniz.

Onay alındıktan sonra müşteriye gidecek bildirim de şu şekilde olabilir:

Merhaba {ad}, {tarih} tarihinde {magaza} üzerinden kampanya ve bilgilendirme mesajları almayı kabul ettiniz.

Bu izni geri almak isterseniz bu mesaja RET yazabilir ya da {ret_linki} adresini kullanabilirsiniz.

{ticaret_unvani} · MERSİS: {mersis_no}

10:24

WhatsApp Mesajlarında İYS Kuralları Geçerli mi?#

Kanun, ticari elektronik iletiyi tanımlarken araçları "gibi" ifadesiyle örnek olarak saydığı için WhatsApp üzerinden gönderilen kampanya mesajlarında da onay alıp İYS'ye kaydetmek en güvenli yaklaşımdır. WhatsApp'ın kendi kuralları da aynı yöndedir: WhatsApp Business Mesajlaşma Politikası, işletmelerin yalnızca numarasını vermiş ve mesaj almayı kabul etmiş kişilere yazabileceğini ve durdurma taleplerine uyulması gerektiğini belirtir.

WhatsApp'ta izinli pazarlamanın şablon kuralları, 24 saat penceresi ve kullanım alanlarıyla birlikte nasıl işlediğini e-ticarette WhatsApp pazarlama rehberimizde anlattık. Sepet hatırlatması için izin kutusunun ödeme sayfasında nereye konacağını ise WhatsApp ile sepet hatırlatma rehberinde adım adım bulabilirsiniz.

Mesajları Bir Yazılım Üzerinden Gönderiyorsanız Ne Değişir?#

Mesajlarınızı bir SMS firması ya da otomasyon yazılımı gibi bir aracı hizmet sağlayıcı üzerinden gönderiyorsanız, onaydan siz sorumlu olmaya devam edersiniz; aracı ise gönderimden önce İYS kontrolü yapmakla yükümlüdür. Yönetmeliğin 11. maddesine göre aracı hizmet sağlayıcı:

• Gönderime başlamadan önce alıcıların İYS'de onayı olup olmadığını kontrol eder ve onayı olmayanlara gönderim başlatmaz.
• İYS'ye kayıtlı olmayan hizmet sağlayıcıların iletilerini göndermez.
• Başkaları adına, onların ürünlerini tanıtmak için onay alamaz; onay her zaman mağazanın kendi adına alınır.

Kendi mağazanızda izin, çıkış ve veri güvenliğini nasıl kurguladığımızı mesaj izni ve güvenlik bölümünde anlattık.

İYS Kurallarına Uyulmazsa Ne Olur?#

Onay almadan ticari elektronik ileti göndermek ve ileti içeriğine ilişkin yükümlülüklere uymamak, 6563 sayılı Kanun'un 12. maddesinde idari para cezası gerektiren aykırılıklar arasında sayılır. Ceza tutarları her yıl yeniden değerleme oranına göre güncellendiği için güncel tutarlar Kanun metninin sonundaki tabloda yer alır. Alıcılar şikâyetlerini e-Devlet, Bakanlığın internet sitesi ve İYS üzerinden yapabilir; şikâyet halinde onayın varlığını ispat yükü hizmet sağlayıcıdadır.

E-Ticaret için İYS Uyum Kontrol Listesi#

1. İşletmeniz ve markanız İYS'ye kayıtlı mı?
2. Ödeme ve üyelik sayfasındaki izin kutusu işaretsiz mi geliyor?
3. Onay metni gönderen markayı, konuları ve kanalları sayıyor mu?
4. Onay alındığında müşteriye 24 saat içinde, ret seçeneğiyle bildirim gidiyor mu?
5. Onaylar üç iş günü içinde İYS'ye yükleniyor mu?
6. Her ticari iletide ticaret unvanı, MERSİS numarası ve iletişim bilgisi var mı?
7. Her ticari iletide kolay ve ücretsiz bir ret yolu var mı?
8. Size gelen ret bildirimleri üç iş günü içinde İYS'ye bildiriliyor mu?
9. Kargo ve sipariş bildirimleri tanıtım içermiyor mu?
10. Onay ve ileti kayıtları üç yıl saklanıyor mu?

Bu kontrolleri her gönderimde elle yapmak zordur. CiroVar gibi WhatsApp otomasyon araçları, kampanya mesajlarını yalnızca izinli müşterilere gönderecek ve "DUR" yazanı listeden çıkaracak şekilde çalışır. CiroVar; Shopify, İkas, WooCommerce, Ticimax, T-Soft, İdeaSoft ve Shopier ile çalışır, kurulumu biz yapıyoruz.